Accueil | Contacts SAT-Amikaro chez wikipedia SAT-Amikaro chez Ipernity SAT-Amikaro chez Facebook SAT-Amikaro chez Facebook fil rss

  en |   eo |   fr |

Rétrospective sur une résolution centenaire de la Libre Pensée en faveur de l’espéranto


Très connu dans les milieux libertaires et libre-penseurs, comme son fils Maurice, le mathématicien Charles Laisant avait milité pour l’espéranto à partir de 1900.

Dès le congrès de la Fédération Internationale de la Libre Pensée, à Rome, en 1904, il fut question de recommander l’espéranto “ comme un puissant auxiliaire dans la lutte pour le progrès social contre les superstitions de toute espèce “. Cette façon de voir est intéressante car l’espéranto est à l’opposé d’une croyance. C’est une langue rationnelle et sans mystère. Quarante-deux membres de l’Académie des Sciences l’avaient qualifié en 1924 de “ chef-d’œuvre de logique et de simplicité “.

Lors du congrès de 1905 de la Libre Pensée, à Paris, des voeux furent à nouveau prononcés et adoptés en faveur de l’espéranto. La Libre Pensée fut donc parmi les premières organisations en France et dans le monde à se prononcer en faveur de l’espéranto. C’est aussi en 1905, à Boulogne-sur-Mer, que fut fondée la Ligue Universelle des Francs-Maçons dans le cadre du premier congrès universel d’espéranto.

A cette époque, le grand géographe Élisée Reclus avait déjà pu constater et noter dans son ouvrage magistral, “L’Homme et la Terre“ [1] : “ Les progrès de l’espéranto sont rapides, et l’idiome pénètre peut-être plus dans les masses populaires que parmi les classes supérieures, dites intelligentes. C’est, d’un côté, que le sentiment de fraternité internationale a sa part dans le désir d’employer une langue commune, sentiment qui se rencontre surtout chez les travailleurs socialistes, hostiles à toute idée de guerre, et, de l’autre, que l’espéranto, plus facile à apprendre que n’importe quelle autre langue, s’offre de prime abord aux travailleurs ayant peu de loisirs pour leurs études.“

Élisée Reclus ajoutait cette constatation toujours actuelle : “ Chose curieuse, cette langue nouvelle est amplement utilisée déjà ; elle fonctionne comme un organe de la pensée humaine, tandis que ses critiques et adversaires répètent encore comme une vérité ardente que les langues ne furent jamais des créations artificielles et doivent naître de la vie même des peuples, de leur génie intime. Ce qui est vrai, c’est que les racines de tout langage sont extraites en effet du fond primitif, et l’esperanto en est, par tout son vocabulaire, un nouvel et incontestable exemple.

Un siècle après les premiers pas de l’espéranto en France et dans le monde, Internet donne une impulsion et ouvre de nouvelles perspectives à cette langue conçue pour rendre la communication linguistique plus accessible, plus facile, plus équitable entre les peuples.

En 2001, à Givors, le congrès national de la Libre Pensée avait adopté la motion suivante par 2456 voix pour, 263 contre et 635 abstentions : “ Le congrès national de la Libre Pensée affirme la nécessité de promouvoir l’usage de l’Esperanto, langue porteuse de valeurs, universalistes et pacifistes, chères à la Libre Pensée, auprès d’institutions internationales, notamment l’UNESCO.

Il s’agissait là d’un acte de courage intellectuel. En effet, un conditionnement bien orchestré pousse à penser aujourd’hui, et même plutôt à croire qu’à penser, que l’espéranto n’a pas marché, qu’il appartient au passé, qu’il n’a plus sa raison d’être, que l’anglais joue le rôle de langue internationale et qu’il n’y a plus lieu de remettre cette évidence en question. La méthode consiste à faire passer l’espéranto pour une utopie, un passe-temps, une marotte de rêveurs, à éviter d’en parler au temps présent, à lui couper l’intérêt de la jeunesse par le silence ou par une présentation déformée, d’abord dans l’enseignement, puis dans les médias.

Il y a tromperie sur l’étiquette !

En effet, l’anglais est en premier lieu une langue nationale qui a été poussée dans le rôle de langue internationale par des puissances anglophones et aussi par les milieux de l’Argent-roi, pour ne pas dire de l’Argent-dieu.

Le rapport tenu secret d’une conférence organisée en 1961 par la Grande-Bretagne et les États-Unis prévoyait en effet de formater la pensée du monde non-anglophone au moyen de l’anglais. Cet accord stipulait que l’anglais devait “devenir la langue dominante “. Linguiste renommée, Henriette Walter a dit très justement : “ Une langue, c’est une façon de voir le monde “. Et c’est bien par le biais de leur langue que les puissances dominantes de l’anglophonie veulent amener la population non-anglophone à voir le monde à leur façon.

Ancien responsable de l’administration Clinton, David Rothkopf a été suffisamment précis dans un article publié en 1997 : “ Il y va de l’intérêt économique et politique des États-Unis de veiller à ce que, si le monde adopte une langue commune, ce soit l’anglais ; que, s’il s’oriente vers des normes communes en matière de télécommunications, de sécurité et de qualité, ces normes soient américaines ; que, si ses différentes parties sont reliées par la télévision, la radio et la musique, les programmes soient américains ; et que, si s’élaborent des valeurs communes, ce soient des valeurs dans lesquelles les Américains se reconnaissent.“ [2]

Il est donc clair que ceux qui conduisent la politique étasunienne veulent se reconnaître partout, se sentir chez eux partout. Peu leur importe que la population non-anglophone mondiale, en état d’aliénation culturelle et linguistique, ne se reconnaisse nulle part

Il importe de savoir que la population native anglophone ne représente plus que 4,84% de l’humanité [3]. Elle est en régression du fait de l’évolution démographique. C’est-à-dire que 95,16% de la population mondiale sont contraints de sacrifier une part importante de leur temps, de leur argent et de leurs efforts à l’apprentissage d’une langue qui n’a aucune des qualités requises pour jouer le rôle de langue internationale. Du fait de sa complexité graphique et phonétique, l’anglais, dont il existe 38 variantes reconnues [4], présente le terrain le plus propice qui soit à la dyslexie [5]. Certes presque tout le monde étudie l’anglais, mais presque personne ne peut se mesurer sur le plan de l’élocution avec des natifs anglophones.

C’est la raison pour laquelle des natifs anglophones sont de plus en plus souvent préférés, et même exigés, pour des postes de responsabilités dans des administrations ou des entreprises [6].

Margaret Thatcher, qui donne des leçons de bonne conduite au monde mais qui a été incapable d’éduquer convenablement son fils, a déclaré en 2000, lors d’une tournée aux États-Unis : “ Au XXIe siècle, le pouvoir dominant est l’Amérique, le langage dominant est l’anglais, le modèle économique dominant est le capitalisme anglo-saxon ". [7]

La remise en question du monopole de l’anglais exige aujourd’hui beaucoup de courage intellectuel. Il en faut encore plus pour préconiser l’espéranto.

Il est connu que le poisson mort flotte au gré du courant. Rares sont ceux qui ont aujourd’hui le courage d’aller à contre-courant, de dénoncer un jeu truqué. Le mécanisme de cette servitude linguistique volontaire, ou de cette servitude par ignorance, a été exposé dans des ouvrages de Charles Durand, spécialiste d’informatique, qui a longuement séjourné en pays anglophones, notamment “La mise en place des monopoles du savoir” [8] et “La nouvelle guerre contre l’intelligence“ [9].

A l’échelle nationale, européenne et mondiale, l’investissement est absolument énorme, et l’on comprend mieux pourquoi un directeur du British Council a pu dire dans son rapport annuel de 1987-1988 : " Le véritable ‘or noir’ de la Grande-Bretagne est non point le pétrole de la Mer du Nord, mais la langue anglaise. Le défi que nous affrontons, c’est de l’exploiter pleinement. “ [10]

En fait, cet “ or noir“, c’est nous-mêmes, en tant que citoyens et contribuables de France comme de n’importe quel autre pays de par le monde. Autrement dit, il s’agit là d’un impôt colossal versé aux pays meneurs du réseau “Echelon“ d’espionnage planétaire.

Il s’agit là d’un soutien inadmissible apporté à la langue de nations qui en tirent tous les profits et qui laissent à toutes les autres la totalité de l’effort en temps (le temps, c’est de l’argent) et en coût budgétaire. La dispense d’effort ainsi accordée à ces nations ne saurait susciter de l’estime de leur part. Quiconque a vocation à ramper ne récolte que le mépris et toujours plus d’exigences de la part de ceux qui maîtrisent le jeu truqué.

Cette source de profit est pleinement exploitée grâce au concours et à la veulerie des gouvernants des pays non anglophones qui, à l’échelle mondiale, représentent pourtant plus de 95% de la population. Si le gouvernement britannique se flatte d’un bilan économique que certains envient, c’est bien à NOUS, citoyens non-anglophones qu’il le doit ! Cette béatitude, face aux maîtres du jeu, s’apparente au comportement d’une prostituée admirative de son maquereau qui, pendant qu’elle serait exposée à toutes les humiliations, à tous les risques et désagréments, mènerait une vie de luxe.

C’est un gâchis incommensurable. A l’échelle mondiale, ce sont des milliards d’heures dilapidées dans une course à l’infériorité linguistique. En effet, une observation australienne [11] a montré que les non natifs anglophones subissent un handicap de 10% par rapport aux natifs dans l’étude des mathématiques. Ceci est valable aussi pour d’autres matières. Ce désavantage s’accroît au fur et à mesure que s’élève le niveau d’études.

Avec l’anglais comme langue internationale, le natif anglophone est un peu comme Obélix : il est tombé dans la marmite de l’anglais dès son enfance.

Des patrons de très grandes sociétés ont perdu toute illusion sur le tout-anglais. En 1999, Louis Schweitzer, alors PDG de Renault, avait contraint ses cadres de divers pays à ne communiquer qu’en anglais. En avril 2001, un communiqué de l’AFP nous apprenait qu’il avait déclaré : “ La langue a été une difficulté un peu supérieure à ce que nous pensions. Nous avions choisi l’anglais comme langue de l’alliance mais cela s’est avéré un handicap avec un rendement réduit de part et d’autre.“

A la question “Quelle est la langue officielle de Sanofi-Aventis ?“, le PDG de ce groupe pharmaceutique, Jean-François Dehecq, a répondu dans le magazine “L’Expansion“ [12] : “ Ce n’est sûrement pas l’anglais. Une multinationale est une entreprise dans laquelle chacun peut parler sa langue. Dans une réunion, c’est du cerveau des gens dont on a besoin. Si vous les obligez à parler anglais, les Anglo-Saxons arrivent avec 100% de leurs capacités, les gens qui parlent très bien, avec 50%, et la majorité, avec 10%. A vouloir tous être anglo-saxons, il ne faut pas s’étonner que ce soient les anglo-saxons qui gagnent .“

Pour François Grin, chercheur à l’Université de Genève, l’anglais est la solution la plus inéquitable qui soit. Il estime que le gain que le Royaume-Uni tire de la domination actuelle de l’anglais s’élève à 17 milliards d’euros par an, et que l’économie nette réalisée par l’ensemble de l’Europe si elle adoptait l’espéranto se chiffrerait à 25 milliards d’euros par an.

De son côté, le professeur Michel Serres a dit à plusieurs reprises, non sans raison, qu’il y a aujourd’hui plus d’inscriptions en anglais sur les murs de Paris qu’il n’y en avait en allemand durant l’occupation nazie.

L’admission de la langue de nations dominantes dans le rôle de langue internationale introduit un rapport de force et exclut le principe de l’équité.

La contrainte d’apprendre et d’utiliser la langue de nations dominantes va à l’encontre de l’article 1er de la Déclaration Universelle des Droits de l’Homme. Nul n’est libre et égal en dignité et en droits lorsqu’il y a contrainte de s’exprimer dans la langue de ceux qui, au moyen de celle-ci, imposent au monde leur façon de le voir, de le gérer, de l’organiser.

Le choix d’une langue internationale est donc aussi un choix de société entre la loi du plus fort véhiculée par l’anglais et la loi de la raison dont le vecteur par excellence est l’espéranto

L’espéranto est une affaire de raison, mais aussi une affaire de cœur. Il est né dans le cœur d’un enfant qui aspirait profondément à la paix, à la fraternité, et qui n’a jamais renié sa jeunesse. Il a plus que jamais sa raison d’être. L’Unesco a émis deux recommandations en sa faveur, en 1954 et 1985.

A l’origine de l’espéranto, il y a de Dr Louis Lazare Zamenhof, un humaniste célébré en 1959 par l’UNESCO en tant que “ personnalité importante universellement reconnue dans les domaines de l’éducation, de la science et de la culture ”. Il semble utile de noter en passant que le “Calendrier laïc international“ de la Fédération Internationale des Libre Penseurs, dressé selon le vœu du congrès de Barcelone, en 1934, avait retenu le nom du Dr Zamenhof à la date du 10 octobre parmi les “philanthropes et humanitaires“.

Derrière l’espéranto, il n’y a aucune puissance autre que celle de la bonne volonté, une volonté qui existe partout. Défendre et promouvoir l’espéranto exige un courage intellectuel certain. La Libre Pensée en a fait preuve voici déjà un siècle et encore plus récemment.

De nouveaux défis nous attendent.

Henri Masson,
Secrétaire Général de SAT-Amikaro


[1] Le premier cahier de ce manuscrit, achevé en 1904, fut publié à Paris le 15 avril 1905 par la Librairie Universelle.

[2] "In Praise of Cultural Imperialism ?" “Foreign Policy“, N° 107, Été 1997, pp. 38-53.

[3] CIA : http://www.cia.gov/cia/publications...

[4] Encyclopédie “Encarta“.

[5] “Info-Sciences actualités“-&gt...

[6] voir http://lingvo.org/fr/2/119 et http://lingvo.org/fr/2/15.

[7] “Marianne“, 31 juillet 2000.

[8] Éd. L’Harmattan, Paris. 2002.

[9] Éd. F.-X. de Guibert, Paris. 2002-2003.

[10] Rapport annuel du British Council, années 1987-1988, p. 48.

[11] http://www.newscientist.com/article....

[12] L’Expansion. 28 octobre 2004. http://www.lexpansion.com/art/17.0....


Retrospektivo pri centjara rezolucio de la Libera Penso favore al Esperanto


Retrospektivo pri centjara rezolucio de la Libera Penso favore al Esperanto

Tre konata en la liberecanaj kaj liberpensaj medioj, same kiel lia filo Maurice, la matematikisto Ĉarles Laisant aktivis por Esperanto ekde 1900.

Jam ekde la kongreso de la Internacia Federacio de la Libera Penso, en Romo, en 1904, estis pritraktita la demando pri rekomendo de Esperanto “kiel potenca helpilo en la batalo por la socia progreso kontrau ĉiaspecaj superstiĉoj“. Tiu ĉi vidmaniero estas interesa, ĉar Esperanto estas la malo de kredo. Ĝi estas lingvo racia kaj senmistera. Kvardek-du membroj de la Akademio de la sciencoj kvalifikis ĝin en 1924 kiel “majstroverko de logikeco kaj simpleco“.

Dum la kongreso de 1905 de la Libera Penso, en Parizo, deziresprimoj estis denove eldiritaj kaj adoptitaj favore al Esperanto. La Libera Penso estis do inter la unuaj organizaĵoj en Francio kaj en la mondo, kiuj deklaris opinion favore al Esperanto. Ankau en 1905, en Bulonjo-ĉe-Maro, kadre de la unua Universala Kongreso de Esperanto, fondiĝis la Universala Framasona Ligo.

En tiu epoko, la granda geografo Élisée Reclus povis jam konstati kaj noti en sia majstra verko “L’Homme et la Terre“ [1] (La Homo kaj la Tero) : “La progresoj de Esperanto estas rapidaj, kaj la idiomo penetras pli en la popolamasojn ol en la superajn klasojn laudire inteligentajn. Tio estas, unuflanke, ke la sento de internacia frateco havas sian parton en la deziro uzi komunan lingvon, sento kiu estas renkontebla ĉefe ĉe la socialistaj laboristoj, malfavoraj al ĉiu ideo pri milito, kaj, aliflanke, ke Esperanto, pli facile lernebla ol iu ajn alia lingvo, prezentiĝas unuavice al la laboristoj havantaj malmulte da tempo por siaj studoj.

Élisée Reclus aldonis tiun ĉiam aktualan konstaton : “Jen kuriozaĵo, tiu nova lingvo estas jam vaste uzata ; ĝi funkcias same kiel organo de la homa penso, dum ĝiaj kritikantoj kaj kontrauuloj ripetas ankorau kvazau fervora vero ke la lingvoj neniam estis artefaritaj kreaĵoj kaj devas naskiĝi el la vivo mem de la popoloj, de ilia intima genio. Kio estas vera, tio estas ke la radikoj de ĉiu lingvaĵo estas fakte ĉerpitaj el la primitiva fonto kaj Esperanto konsistigas, pro sia tuta vorttrezoro, nova kaj nekontestebla ekzemplo.

Unu jarcenton post la unuaj paŝoj de Esperanto en Francio kaj en la mondo, la Interreto havigas novan impulson kaj malfermas novajn perspektivojn al tiu lingvo kreita por igi la lingvan komunikadon pli alirebla, pli facila, pli justa inter la popoloj.

En 2001, en Givors, la nacia kongreso de la Libera Penso adoptis la sekvantan mocion per 2456 voĉoj por, 263 kontrau kaj 635 sindetenoj : “La nacia kongreso de la Libera Penso asertas la neceson disvastigi la uzon de Esperanto, lingvo portanta valorojn universalistajn kaj pacistajn, karaj al la Libera Penso, ĉe internaciaj institucioj, i.a. Unesko.

Temis en tio pri intelekte kuraĝa ago. Fakte, bone planita mensmanipulado puŝas nuntempe pensi, kaj eĉ pli kredi ol pensi, ke Esperanto ne funkciis, ke ĝi apartenas al la pasinteco, ke ĝi ne plu havas ekzistokialon, ke la angla ludas la rolon de internacia lingvo kaj ke ne plu estas kialo pridubi tiun evidentaĵon. La metodo konsistas aspektigi Esperanton kiel utopion, hobion, amataĵon de revemuloj, eviti paroli pri ĝi en la as-tempo, apartigi de ĝi la intereson de la junularo per silento au per misprezento, unue en la instruado, kaj poste en la amasinformiloj. Estas trompo pri la etikedo !

Fakte, la angla estas unuavice nacia lingvo, kiu estis puŝita en la rolo de internacia lingvo fare de angleparolantaj potencoj kaj ankau fare de la medioj de la Reĝo-mono, por ne diri de la Dio-mono. La raporto sekrete kaŝita pri konferenco organizita en 1961 fare de Britio kaj Usono fakte antauvidis influi la pensmanieron de la neanglalingva mondo per la angla. Tiu interkonsento precize menciis ke la angla devos “fariĝi la superreganta lingvo“. Renoma lingvistino, Henriette Walter tre ĝuste diris : “Unu lingvo, tio estas maniero vidi la mondon“. Kaj ĝuste per ilia lingvo, la superregantaj potencoj de la angleparolantaro volas alkonduki la neanglalingvan loĝantaron vidi la mondon je sia propra maniero.

Iama respondeculo de la administracio Clinton, David Rothkopf estis sufiĉe preciza en artikolo publikigita en 1997 : “Estas en la ekonomia kaj politika intereso de Usono zorgi ke, se la mondo adoptos komunan lingvon, ĝi estu la angla ; ke, se ĝi orientiĝas al komunaj normoj pri telekomunikado, tiuj normoj estu usonaj ; ke, se ĝiaj apartaj partoj estas kunligitaj per la televido, la radiofonio kaj la muziko, la programoj estu usonaj ; kaj ke, se ellaboriĝas komunaj valoroj, ili estu valoroj en kiuj Usonanoj rekonu sin.“ [2]

Estas do klare ke tiuj, kiuj kondukas la usonan politikon, volas rekoni sin ĉie, senti sin ĉie proprahejme. Ne gravas al ili ke la tutmonda neanglalingva loĝantaro, en stato de kultura kaj lingva fremdiĝo, nenie rekonu sin.

Gravas scii, ke la angleparolanta denaska loĝantaro nun reprezentas nur 4,84% el la homaro [3]. Ĝi estas en stato de regreso pro la demografia evoluado. Tio estas ke 95,16% el la tutmonda loĝantaro estas devigataj foroferi gravan parton el sia tempo, el sia mono, kaj streboj al lernado de lingvo, kiu havas neniun el la necesaj kvalitoj por ludi la rolon de internacia lingvo. Pro ĝia grafismo kaj fonetismo, la angla, pri kiu ekzistas 38 agnoskitaj variantoj [4], prezentas la plej favoran terenon al la disleksio [5]. Certe preskau ĉiuj homoj lernas la anglan sed preskau neniu povas egali denaskajn angleparolantojn rilate al parolkapablo.

Tio estas la kialo pro kiu denaskaj angleparolantoj estas pli kaj pli ofte preferataj, kaj eĉ postulataj, por respondecaj postenoj en administracioj au en entreprenoj. [6]

Margaret Thatcher, kiu donas lecionojn pri bona konduto al la tuta mondo, sed kiu estis nekapabla bone eduki sian filon, deklaris en 2000 dum turneo en Usono : “En la 21a jarcento, la superreganta povo estas Usono, la superreganta lingvo estas la angla, la ekonomia superreganta modelo estas la uson-angla kapitalismo". [7] La reekzameno de la demando pri la monopolo de la angla postulas nun multe da intelekta kuraĝo. Necesas ankorau pli por proponi Esperanton.

Estas konate ke morta fiŝo flosas lau la fluo. Maloftaj estas tiuj, kiuj havas hodiau la kuraĝon iri kontrauflue, publike malaprobi trompoludon. La mekanismo de tiu ĉi memvola servuto, au de tiu servuto pro nescio, estis prezentita en verkoj de Charles Durand, fakulo pri informadiko, kiu longtempe restadis en angleparolantaj landoj, i.a. “La mise en place des monopoles du savoir” [8] et “La nouvelle guerre contre l’intelligence“ [9]

Naciskale, europskale kaj mondskale, la investo estas absolute enorma, kaj oni pli bone komprenas kial direktoro de Britiŝ Council povis iam diri en sia jara raporto de 1987-1988 : "La vera ‘nigra oro’ estas ne la nafto de la Norda Maro, sed la angla lingvo. La defio de kun ni alfrontas konsistas ĝin plene ekspluati.“ [10] Fakte, tiu “nigra oro“ estas ni mem, kiel civitanoj kaj impostpagantoj de Francio same kiel de iu ajn alia lando tra la mondo. Alidirite, temas en tio pri kolosa imposto pagita al la landoj gvidantaj la reton de tutplaneda spionado “Echelon“.

Temas en tio pri netolerebla subteno alportita al la lingvo de nacioj kiuj eltiras el ĝi ĉiujn profitojn kaj kiuj lasas al ĉiuj aliaj la tuton de la strebo en tempo (tempo estas mono) kaj en budĝeta kosto. La sendevigo je strebo tiel atribuita al tiuj nacioj ne povas estigi estimon je ilia flanko. Kiu ajn havas alvokiĝon rampi rikoltas nur malestimon kaj ĉiam pli grandan postulemon flanke de tiuj, kiuj mastras la trompan ludon.

Tiu ĉi fonto de profito estas plene ekspluatata dank’ al la kunhelpo kaj al la senenergieco de la regantoj de la neanglalingvaj landoj kiuj, mondskale, reprezentas tamen pli ol 95% el la loĝantaro. Se la brita registaro flatas sin mem pri ekonomia bilanco, kiun iuj envias, tio estas ĝuste al NI, neanglalingvaj civitanoj, kiun ĝi tion ŝuldas ! Tiu perfekta feliĉo, fronte al la mastroj de la ludo, similas al la sinteno de prostuitino admiranta sian prostituiston kiu lukse vivus, dum ŝi estus elmetita al ĉiuj humiligoj, al ĉiuj riskoj kaj malagrablaĵoj.

Tio estas nemezurebla malŝparo. Mondskale, temas pri miliardoj da horoj malŝparitaj en kurado al lingva malsupereco. Fakte, australia observado [11] montris ke la nedenaskaj angleparolantoj spertas handikapon de 10% kompare kun la denaskuloj en la studado de matematikoj. Tio validas ankau por aliaj lernobjektoj. Tiu malavantaĝo kreskas samproporcie kiel kreskas la studnivelo.

Kun la angla kiel internacia lingvo, la denaska angalingvano iom similas al Obeliks [12] : li jam infanaĝe falis en la kaldronon de la angla.

Estroj de tre grandaj entreprenoj perdis ĉian iluzion pri ĉio-nur-angle. En 1999, Louis Schweitzer, tiam Prezidanto-Ĝenerala-Direktoro (PGD) de Renault, devigis siajn diverslandajn kadrulojn komuniki nur en la angla. En aprilo 2001, komuniko de AFP anoncis ke li deklaris : “La lingvo estis malfacilaĵo iom supera al tio, pri kio ni pensis. Ni elektis la anglan kiel la lingvon de la interligo sed tio montriĝis kiel handikapo kun ambauflanke reduktita efikeco.

Al la demando “Kiu estas la oficiala lingvo de Sanofi-Aventis ?“, la PGD de tiu farmacia grupo, Jean-François Dehecq, respondis en la magazino “L’Expansion“ [13] : “Tio certe ne estas la angla. Multnacia entrepreno estas entrepreno en kiu ĉiu povas paroli sian lingvon. Kion oni bezonas en kunveno, tio estas la cerbo de la homoj. Se vi devigas ilin paroli angle, la Angloj-Usonanoj alvenas kun 100% el siaj kapabloj. La homoj kiuj parolas bone kun 50%, kaj la plimulto kun 10%. Kiam oni volas ĉiuj esti Angloj-Usonanoj, oni ne miru que venkas la Angloj-Usonanoj.

Por François Grin, esploristo en la Universitato de Ĝenevo, la angla estas la solvo la plej maljusta kiu ekzistas. Li taksas ke la gajno, kiun Britio eltiras el la nuna superrego de la angla atingas 17 miliardojn da euroj jare kaj ke la neta ŝparo realigita fare de tuta Europo se ĝi adoptus Esperanton sumus je 25 miliardoj da euroj jare.

Siaflanke, profesoro Michel Serres jam plurfoje diris, ne malprave, ke estas nun pli da surskriboj en la angla sur la muroj de Parizo ol estis da germanlingvaj dum la nazia okupacio.

La akcepto de la lingvo de superregantaj nacioj en la rolo de internacia lingvo enkondukas rilaton de forto kaj forĵetas la principon de justeco.

La devigo lerni kaj uzi la lingvon de superregantaj nacioj kontrauas la artikolon 1-a de la Universala Deklaracio de la Homaj Rajtoj. Neniu estas libera kaj egala en digno kaj rajto kiam estas trudo esprimiĝi en la lingvo de tiuj, kiuj, per ĝi, trudas al la mondo sian manieron ĝin vidi, ĝin mastrumi, ĝin organizi.

Do, la elekto de internacia lingvo estas ankau elekto de socio inter la leĝo de la plej forta kaj la leĝo de la racio kies tipa vehiklo estas Esperanto.

Esperanto estas afero de racio, sed ankau afero de koro. Ĝi naskiĝis en la koro de infano kiu profunde sopiris pri paco, pri frateco, kaj kiu neniam perfidis sian junecon. Pli ol iam ajn ĝi havas ekzistokialon. Unesko akceptis du rekomendojn favore al ĝi, en 1954 kaj 1985. Ĉe la origino de Esperanto troviĝas D-ro Ludoviko Lazaro Zamenhof, humanisto kiun Unesko celebris en 1959 kiel “grava personeco universale agnoskata sur la terenoj de edukado, scienco kaj kulturo”. Ŝajnas utile noti, preterdirite, ke la “Calendrier laïc international“ (laika internacia Kalendaro) de la Internacia Federacio de la Liberpensantoj, starigita lau esprimdeziro de la kongreso de Barcelono, en 1934, akceptis la nomon de D-ro Dr Zamenhof je la dato de la 10a de oktobro inter la “filantropoj kaj humanitaristoj“.

Malantau Esperanto troviĝas neniu potenco alia ol la bonvolemo, t.e. volo kiu ekzistas ĉie. Defendi kaj disvastigi Esperanton postulas certan intelektan kuraĝon. La Libera Penso montris tian kuraĝon jam antau jarcento kaj ankorau pli freŝdate.

Novaj defioj atendas nin.

Henri Masson
Ĝenerala Sekretario de SAT-Amikaro







Voir la liste des articles
de la même rubrique


 
SAT-Amikaro - 132-134, Boulevard Vincent-Auriol - 75013 Paris - 09.53.50.99.58
A propos de ce site | Espace rédacteurs